Opóźnienie, odszkodowanie umowne, odstąpienie od umowy według nowej czerwonej książki FIDIC a przepisy kodeksu cywilnego - art. Piotra Ciepierskiego

08.10.2008

Artykuł Partnera Kancelarii, Piotra Ciepierskiego ukazał się w Biuletynie Arbitrażowym nr 8/2008, Kondycja Arbitrażu. Wydawca: Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie i Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Sp. z o.o.

Opóźnienie, odszkodowanie umowne, odstąpienie od umowy według nowej czerwonej książki FIDIC a przepisy kodeksu cywilnego — wybrane problemy

Piotr Ciepierski *(1

Dynamika stosunków gospodarczych od zawsze wymuszała na przedsiębiorcach szukanie rozwiązań umożliwiających realizację wspólnie podejmowanych inwestycji. Im więcej angażują one sił i środków, tym więcej jest kwestii, które wymagają uzgodnień. Siłą rzeczy naprzeciw tym wyzwaniom od zawsze wychodziło prawo, dążąc do jak najbardziej uniwersalnych rozwiązań obejmujących swym zakresem największą liczbę spraw i podmiotów w nie zaangażowanych. Szczególnie interesującym przykładem dążenia do unifikacji stosunków prawnych między ich stronami są standardy obowiązujące między uczestnikami robót budowlanych opracowane przez Międzynarodową Federację Inżynierów Konsultantów (Federation Internationale des Ingenieurs Conseils — FIDIC). Jej aktualnie obowiązujące wzory kontraktów to:

• warunki kontraktu na budowę (czerwona książka),
• warunki kontraktu na urządzenia i budowę z projektowaniem (żółta książka),
• warunki kontraktu na realizację EPC / pod klucz (srebrna książka).

Stanowią one próbę uregulowania problematyki umów o roboty budowlane na poziomie międzynarodowym. Mimo faktu, że standardy FIDIC obowiązują od dziesięcioleci, to do dnia dzisiejszego stanowią one oryginalną próbę stworzenia reguł postępowania między przedsiębiorcami-uczestnikami inwestycji budowlanych. Uniwersalny charakter tych standardów polega na tym, że nie zawierają one norm prawnych, stworzonych i narzuconych przez państwa, skutecznych wobec wszystkich, a jedynie szczegółowe wzory umów, które mogą być stosowane przez przedsiębiorców na całym świecie zgodnie z ich wolnym wyborem.

Niezależnie jednak od międzynarodowego charakteru regulacji FIDIC i zalecenia, by w przypadku sporu poddawać go rozstrzygnięciu arbitrażowi międzynarodowemu, kontrakt zawsze będzie podlegał określonemu prawu. Zgodnie z postanowieniami ogólnymi pkt 1.4 czerwonej książki kontrakt będzie rządzony prawem kraju wymienionego w załączniku do oferty. Jeśli zatem strony nie chcą narażać się na długi i kosztowny proces, powinny dokonać wyboru "prawa rządzącego", według którego będzie interpretowany kontrakt (2. Nie wyklucza to sytuacji, w której do konkretnej umowy zawartej miedzy stronami będzie miało zastosowanie prawo polskie, a w szczególności przepisy kodeksu cywilnego regulujące umowę o roboty budowlane, umowę o dzieło i zobowiązania generalnie, zwłaszcza jeśli jedną ze stron kontraktu będzie polski przedsiębiorca. Właśnie do tej umowy najbardziej zbliżone są Warunki kontraktu na budowę stworzone przez FIDIC, a określane mianem czerwonej książki. W tym sensie interesującą kwestię stanowią relacje pomiędzy pojęciami i rozwiązaniami zawartymi w FIDIC Red Book a uregulowaniami w polskim kodeksie cywilnym, w szczególności co do tak konfliktogennych zagadnień jak:

• opóźnienie (robót),
• kary umowne,
• odstąpienie od umowy.